Хятадын Гадаад хэргийн сайд Ван И Ойрх Дорнодод өрнөж буй дайн “хэзээ ч эхлэх ёсгүй байсан” хэмээн мэдэгдэж, олон улсын харилцаа “ширэнгэн ойн хууль”-д буцаж очих ёсгүйг анхаарууллаа. Гэвч тэрбээр АНУ-ын ерөнхийлөгч Дональд Трампыг шууд шүүмжлэхээс зайлсхийж, хоёр улсын харилцаанд төвийг сахигч байр сууриар хандсан.
Хятад улсын жил бүр зохион байгуулдаг улс төрийн томоохон чуулганы үеэр сэтгүүлчдэд мэдээлэл өгөхдөө Ван И “Ойрх Дорнодын дайн хэзээ ч эхлэх ёсгүй байсан” гэж хэлжээ. АНУ болон Израиль Иранд үргэлжлүүлэн цохилт өгч байгаа энэ үед Трампын засаг захиргаа дэглэм солихыг зорилгоо болгон илэрхийлсэн ч ийм зорилго “ард түмний дэмжлэгийг олохгүй” гэж тэр онцолсон байна.
Гэхдээ Ван И АНУ-ыг шууд шүүмжлэхээс зайлсхийж, харин Хятад ба Америкийн харилцаанд харилцан хүндэтгэл чухал гэдгийг онцолсон байна. Тэрээр БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин болон АНУ-ын ерөнхийлөгч Дональд Трамп нарын сүүлийн үеийн яриа хэлэлцээг үнэлж, 2026 он бол хоёр улсын харилцаанд чухал жил гэдгийг хэлжээ. Мөн хоёр тал “шударга, чин сэтгэлээр харилцах ёстой” гэж нэмж хэлсэн байна.
Энэ нь өнгөрсөн жилийн хэвлэлийн бага хурлын үеийн байр сууринаас илт зөөлөрсөн өнгө аяс байв. Тухайн үед Ван И АНУ-ыг Хятадын бараанд татвар ногдуулсантай холбоотойгоор “хоёр нүүртэй” хандсан гэж буруутгаж байсан юм. Харин энэ удаад тэр “сөргөлдөөн, мөргөлдөөн рүү гулсаж орох нь дэлхий дахинд бүхэлд нь хор уршиг авчирч болзошгүй” гэж анхааруулж, “аль ч тал нөгөөгөө өөрчлөн загварчлах боломжгүй” гэж мэдэгджээ.
АНУ, Хятад хоёр өнгөрсөн оны аравдугаар сард худалдааны дайныг түр намжаах тохиролцоонд хүрсэн. Цагаан ордны мэдээлснээр Дональд Трамп гуравдугаар сарын 31-нээс дөрөвдүгээр сарын 2-ны хооронд Хятадад айлчлах бөгөөд энэ нь 2017 оноос хойш АНУ-ын ерөнхийлөгчийн Хятадад хийх анхны айлчлал болно. Айлчлалын үеэр худалдааны хэлэлцээ гол сэдвийн нэг байх төлөвтэй байна.
Трамп энэ оны эхний хоёр сард гадаад бодлогын хэд хэдэн маргаантай алхам хийсэн ч хоёр тал айлчлалын өмнө харилцаагаа тогтвортой байлгахыг хичээж байгаа бололтой.
Нэгдүгээр сард АНУ Венесуэлийн удирдагч Николас Мадурог Хятадын төлөөлөгчидтэй уулзсанаас хэдхэн цагийн дараа баривчилсан. Харин хоёрдугаар сард АНУ Израильтай хамтран Иранд цохилт өгч эхэлснээр Ойрх Дорнодод өрнөж буй дайн бүс нутгийн өргөн хэмжээний мөргөлдөөнд хүрч болзошгүй нөхцөл үүсээд байна. Энэ нь дэлхийн худалдааны замуудыг тасалдуулах эрсдэлтэй гэж шинжээчид үзэж байна.
Венесуэл, Иран хоёр нь Хятадын нефтийн чухал нийлүүлэгчид бөгөөд Бээжингийн “глобал өмнөд”-ийн түнш орнуудын сүлжээнд багтдаг. Гэсэн хэдий ч Хятад улс дээрх ажиллагааг шүүмжилсэн ч Трампыг шууд буруутгах, эсвэл Бээжинд хийх айлчлалыг хойшлуулах алхам хийсэнгүй.
Олон улсын хямрал судлалын ахлах шинжээч Уильям Янгийн хэлснээр Ойрх Дорнодын нөхцөл байдал, дэлхийн эрчим хүчний үнийн өсөлт зэрэг нь Хятадын хувьд Трамптай нүүр тулан уулзах шаардлагыг улам нэмэгдүүлж байгаа аж. Ийм уулзалт нь худалдаа, Тайванийн асуудал болон бусад олон улсын зөрчилдөөнүүдийн талаар Трампын байр суурийг илүү тодорхой ойлгоход тусална гэж тэр үзжээ. Мөн Хятад улс энэ үед Ираны талд ил тод хүчтэй зогсох нь ашиг багатай гэж харж байгаа байж магадгүй гэж нэмж хэлсэн байна.
Хэвлэлийн бага хурлын үеэр Ван И Тайванийн асуудлаар хатуу байр сууриа дахин илэрхийлсэн. Тэрээр “Хятад, Тайванийн нэгдэл бол зогсоох аргагүй түүхэн үйл явц. Үүнийг эсэргүүцэгчид мөхнө” гэж мэдэгдсэн байна. Бээжин Тайванийг өөрийн нутаг дэвсгэрийн нэг хэсэг гэж үздэг бөгөөд шаардлагатай бол хүч хэрэглэн нэгтгэнэ гэж мэдэгдсээр ирсэн.
Мөн Ван И Японыг шүүмжилж, Японы ерөнхий сайд Санэ Такайчи Тайваньд халдлага гарвал өөрийгөө хамгаалах хүчнийг илгээж магадгүй гэсэн мэдэгдэл хийсний дараа хоёр улсын харилцаа муудсаныг онцоллоо.
Тэрээр Япон улс “өөрийгөө хамгаалах” гэсэн шалтаг ашиглан энх тайвныг дэмжсэн үндсэн хуулиа сулруулахыг оролдож байна гэж буруутгасан байна.
СЭТГЭГДЭЛ БИЧИХ