Бид зах дээр өдөр тутмын хэрэгцээний бараа худалдаалдаг нэгэн эмэгтэйтэй ярилцлаа. Тэрбээр нэрээ нийтлэхийг хүсээгүй юм.
Та энэ зах дээр хэдэн жил наймаа хийж байна вэ?
Долоо дахь жилдээ явж байна. Анх бол түр ажил хийж байгаад, дараа нь өөр аргагүй болоод наймаа хийж эхэлсэн. Одоо бол үндсэндээ үүгээрээ амьдралаа залгуулж байна.
Өдөрт дунджаар хэр хэмжээний орлого олдог вэ?
Өдөр болгон адилхан биш ээ. Зарим өдөр гайгүй. Зарим өдөр бараг юу ч зарагдахгүй. Өглөө ирээд орой хүртэл суучихаад 50, 60 мянган төгрөгтэй харих өдөр ч байна. Заримдаа бүр зардлаа ч нөхөж чадахгүй.
Тэгэхээр хүмүүс гаднаас харахад “наймаа хийж байгаа юм чинь орлоготой” гэж боддог ч бодит байдал өөр гэсэн үг үү?
Тийм ээ. Хүмүүс “наймаачид мөнгө олдог” гэж боддог байх. Гэхдээ бараа худалдаж авах мөнгө, түрээс, унаа, хоол, заримдаа бараа муудах гээд зардал их. Өнөөдөр 500 мянган төгрөгийн бараа зарлаа гээд 500 мянган төгрөгийн ашиг олж байгаа юм биш.
Сүүлийн жилүүдэд амьдралын зардал хэр өөрчлөгдсөн гэж та харж байна?
Маш их өөрчлөгдсөн. Урьд нь 10 мянган төгрөгөөр хэд хэдэн юм авчихдаг байсан. Одоо юу ч авч чадахгүй юм шиг санагддаг. Өглөө хүүхдүүдийнхээ хоолыг бэлдээд гарна. Орой харихдаа мах, гурил, ногоо аваад л мөнгө дуусна.
Таны хувьд ядуурал гэж яг юу вэ?
Мөнгө байхгүй байхыг л ядуурал гэж боддог байсан. Одоо бол арай өөрөөр ойлгодог болсон. Өвдвөл эмнэлэгт үзүүлж чадахгүй байх. Хүүхэд чинь юм авах гээд байхад “ээж нь мөнгөгүй байна” гэж хэлэх. Өр зээлээсээ салаад өгдөггүй байх. Энэ бүгд ядуурал юм байна.
Хүүхдүүд тань ямар нэг зүйл хүсэхэд авч өгч чадахгүй үе гардаг уу?
Гарна аа. Хамгийн хэцүү нь тэр. Хүүхэд чинь бусад хүүхэдтэй адилхан хувцас өмсөх, юм идэх, хаа нэг газар явах хүсэлтэй. Гэхдээ би заримдаа боломжгүй. “Дараа авъя” гэж л хэлдэг. Тэр “дараа” гэдэг үг их олон жил үргэлжилж байна.
Таны бодлоор яагаад хүмүүс ядуураад байна вэ?
Цалин, орлого хоёр амьдралын зардлаа гүйцэхээ больчихсон. Хүн ажил хийхгүй ядуу байгаа юм биш. Ажил хийж байгаа мөртлөө мөнгө нь хүрэхгүй хүмүүс олон болсон. Өдөржин ажиллаад орой гэртээ очиход маргааш дахиад ажиллах хэрэгтэй болдог.
Төрөөс өгч байгаа халамж, дэмжлэг танд хэр хүрдэг вэ?
Хааяа юм өгдөг л байх. Гэхдээ тэр нь амьдралыг өөрчлөх хэмжээнд биш. Хүн сар бүр хэдэн төгрөгийн тусламж аваад байхаас илүү тогтвортой орлоготой ажилтай болмоор байна. Ажиллаад өөрөө амьдралаа аваад явчих боломж л хэрэгтэй.
Та өөрийнхөө ирээдүйг хэрхэн төсөөлдөг вэ?
Үнэндээ бодох зав ч байдаггүй. Өнөөдөр бараагаа зарна, маргааш дахиж ирнэ. Хүүхдүүдээ л хүн болгох юмсан гэж боддог. Өөрөө бол ингэж амьдарч болно. Хүүхдүүд минь ингэж амьдраасай гэж хүсэхгүй байна.
Хэрэв төрийн шийдвэр гаргадаг хүмүүст нэг л зүйл хэлэх боломж олдвол юу хэлэх вэ?
Биднийг халамж гуйсан хүмүүс гэж битгий хараасай. Ажил хийж байгаа хүмүүс. Өглөө эрт босоод зах дээр ирээд орой харьдаг. Зүгээр л хийсэн ажлынхаа үр дүнгээр арай дээр амьдрах боломжтой баймаар байна. Хүн баян болох гээд байгаа юм биш. Хүүхдээ өлсгөхгүй, өвдвөл эмчлүүлж чаддаг, түрээсээ төлөөд өргүй амьдардаг байхад л болно.
Та өөрийгөө ядуу хүн гэж боддог уу?
Заримдаа боддог. Гэхдээ би өөрийгөө ажилгүй, юу ч хийхгүй хүн гэж боддоггүй. Би өдөр болгон ажиллаж байна. Тэгээд л яагаад амьдрал хүрэлцэхгүй байна вэ гэж өөрөөсөө асуудаг. Магадгүй ядуурал гэдэг нь ажилгүй байх биш, ажиллаад ч амьдрал чинь урагшлахгүй байхыг хэлдэг болсон юм болов уу.
Тэрээр ярилцлагын төгсгөлд лангуун дээрээ бараагаа дахин эмхэлж эхлэв. Худалдан авагч цөөн байсан ч хүлээхээс өөр сонголт түүнд байсангүй. Захын нэг лангуун дээрх энэ өдөр тутмын амьдрал ядуурлын статистикийн цаана байгаа нэг хүний дүр төрх байлаа.
СЭТГЭГДЭЛ БИЧИХ